Başın üstüne yerleştirilen tek bir elektrottan kaydedilen birkaç dakikalık veri, Parkinson hastalığı (PH) olan hastalarda bunama da dahil olmak üzere düşünme sorunlarını tahmin etmek için yeterli olabilir. Iowa Üniversitesi’nde yapılan yeni bir araştırmanın bulguları, Parkinson hastalığında bilişsel engelliliğin teşhisini iyileştirmeye, hastalığın bilişsel semptomları için yeni biyobelirteçler ve hedefe yönelik tedaviler geliştirmeye yardımcı olabilir. “Demans da dahil olmak üzere bilişsel gerileme, Parkinson hastalığının önemli ve yeterince takdir edilmeyen bir belirtisidir. Hastaların yaklaşık %30’u hastalığın başlangıcında bilişsel semptomlara sahip olabilir ve %80’i hastalıklarının bir noktasında bilişsel sorunlar yaşayacaktır,” diyor UI Carver Tıp Fakültesi’nde nöroloji doçenti ve Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry’de yayınlanan yeni çalışmanın kıdemli yazarı Nandakumar Narayanan, MD, PhD. “Ayrıca, Parkinson’un motor semptomları için tıbbi tedaviler ve derin beyin stimülasyonu da dahil olmak üzere oldukça etkili tedavilerimiz olmasına rağmen, Parkinson hastalığının bilişsel yönleri için çok az tedavimiz var.”
Beyin kayıtları, çalışma katılımcılarının beyinlerinin ön bölgesinde delta ve teta dalgaları olarak bilinen düşük frekanslı beyin dalgalarını ölçen elektroensefalografi (EEG) adı verilen çok eski ve yaygın olarak bulunan bir teknoloji kullanılarak yapılmıştır. UI ekibi, bir hastanın düşünmesi gerektiğinde bu belirli beyin dalgalarının gücünün azalmasının, PH’daki bilişsel işlev bozukluğu ile güçlü bir şekilde bağlantılı olduğunu buldu. Bulgular, aynı zamanda ucuz ve invazif olmayan EEG’nin PH hastalarında bilişsel bozukluğun teşhisi için yararlı olabileceğini düşündürmektedir. “Bilişsel sorunların teşhisine yönelik geleneksel yöntemler genellikle zaman alıcı kalem ve kağıt testlerini içermekte, testleri uygulamak ve yorumlamak için bir nörolog gerektirmektedir. Ayrıca, bu geleneksel testler ‘öğrenilebildiği’ için, aynı hasta adına zaman içinde tekrar tekrar kullanılamazlar,” diyor aynı zamanda UI Health Care’de nörolog ve Iowa Neuroscience Institute üyesi olan Narayanan. “Buna karşılık, EEG birkaç saat veya gün boyunca sürekli olarak yapılabilir. Bakım evlerinde ya da hastaların evlerinde uygulanabilir ve size hastanın bilişsel durumunun zengin özellikli bir tanımını verir.” EEG ölçümleri, Parkinson hastalığını tedavi etmek için kullanılan ilaçların ve beyin simülasyonunun bilişsel yan etkilerini izlemek ve ince ayar yapmak için de yararlı olabilir. Sonunda EEG, PH için yeni tedavilerin bilişsel işlevi iyileştirmede etkili olup olmadığını belirlemek adına temel bir test bile sağlayabilir.
Son olarak, sağlıklı olmaktan bunamaya kadar tüm bilişsel işlev yelpazesinde 100 PH hastası ve demografik olarak benzer 49 kontrol katılımcısını içeren, bugüne kadarki en büyük çabalardan biri olan bu çalışma, EEG elektrodu tarafından ölçülen beyin sinyalinin rolüne ilişkin temel bir kavrayışı ortaya koymaktadır. Tüm katılımcılar bilişsel kontrolü değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan üç farklı görevi tamamladılar ve görevi yerine getirirken tek bir EEG elektrotu frontal kortekslerinden gelen düşük frekanslı delta ve teta beyin dalgalarının gücünü ölçtü. Narayanan’ın ekibi, azalan bilişsel işlevin, hasta bir görevi yerine getirirken düşük frekanslı beyin dalgalarının azalan gücü ile ilişkili olduğunu buldu. Daha da önemlisi, hastanın ölçüm sırasında hangi bilişsel görevi yaptığı önemli değildi. “Bu bizim için çok şaşırtıcıydı ve yardımcı oldu çünkü bu, görevin en basit versiyonunu kullanarak bilişsel işlev hakkında bilgi edinebileceğimiz anlamına geliyor; bir ipucu var ve hastanın devreye girip yanıt vermesi gerekiyor. Bu süreç; (işaret, meşguliyet, yanıt) hastaların bilişsel durum ölçeğinde nerede olduklarını ve iyileşme potansiyeline sahip olup olmadıklarını belirlemek için yeterli olabilir. “Narayanan, bu içgörünün hastalara yardımcı olmak için de bir fırsat olabileceğini söylüyor. Potansiyel olarak Parkinson hastalarına bir görevle meşgul olmaları için “işaret vermek”; bu ister yürümek, ister konuşmak veya düşünmek olsun, görevi ne kadar iyi yerine getirdiklerini artırabilir. Eğer bu doğruysa, rehabilitasyon, iş ve konuşma terapistlerinin Parkinson hastalarına yardım etme biçimleri üzerinde önemli etkileri olacaktır. Narayanan’ın ekibi için bir sonraki adımlar, azalmış delta ve teta beyin dalgalarını PH’de daha kötü bilişe bağlayan mekanizmaları araştırmak, EEG teknolojisinin PH’li hastalarda bilişsel işlev bozukluğunun teşhisini ve hatta tedavisini iyileştirmek için nasıl kullanılabileceğini daha iyi anlamaktır. Araştırma ekibinde Narayanan’ın yanı sıra Güney Dakota Üniversitesi’nden Arun Singh, PhD; UI’den Rachel Cole, Arturo Espinoza ve Jan Wessel; ve New Mexico Üniversitesi’nden James Cavanagh yer aldı. Araştırma kısmen Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü’nün hibeleriyle finanse edildi.
